{"id":120,"date":"2012-02-01T17:33:26","date_gmt":"2012-02-01T16:33:26","guid":{"rendered":"http:\/\/read.bootchec.com\/?p=120"},"modified":"2022-02-24T01:24:17","modified_gmt":"2022-02-24T00:24:17","slug":"kreatywnosc-doswiadczalna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/read.bootchec.com\/?p=120","title":{"rendered":"Kreatywno\u015b\u0107 do\u015bwiadczalna"},"content":{"rendered":"

Czas zej\u015b\u0107 ze scian.<\/strong><\/p>\n

Tak jak kiedy\u015b cz\u0142owiek zszed\u0142 z drzewa, wyprostowa\u0142 si\u0119 i doszed\u0142 do dzi\u015b, tak nale\u017cy zdj\u0105\u0107 sztuk\u0119 ze scian i pozwoli\u0107 jej by\u0107 do\u015bwiadczan\u0105 i to nie tylko wizualnie czy audialnie, jak do tej pory, lecz wr\u0119cz organoleptycznie.<\/p>\n

Nie mam tu na mysli instalacji, rze\u017aby itp. Pomimo i\u017c obecnie instalacja wydaj si\u0119 by\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 dzia\u0142a\u0144 artystycznych, jest ona w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w tak samo pasywna jak obraz na \u015bcianie. Kobro mowi\u0142a, \u017ce rze\u017aba \u017cyje ruchem ogl\u0105daj\u0105cego, \u017ce jest dynamiczna. W moim mniemaniu nigdy nie bylo to aktualne, by\u0142 to raczej zachwyt dost\u0119pno\u015bci\u0105 dzie\u0142a w odbiorze, w przeciwie\u0144stwie do malarstwa, na kt\u00f3re mo\u017cna tylko si\u0119 gapi\u0107 stoj\u0105c w miejscu. Cz\u0142owiek nie odkry\u0142 trzeciego wymiaru, wi\u0119c tak\u017ce nie odkry\u0142 rze\u017aby i jej, rzekomo wyjatkowej, percepcji. Jest ona nam nadana przez otoczenie w kt\u00f3rym istniejemy od tysi\u0119cy lat. Natura da\u0142a nam inspiracj\u0119, wzbudzi\u0142a w nas ch\u0119c na\u015bladownictwa, a nast\u0119pnie nieposkromion\u0105 rz\u0105dz\u0119 interpretacji wypowiedzi artystycznej. Rysunki w jaskini Chauvet s\u0105 tego niepodwa\u017calnym dowodem gdzie z braku odpowiednich narz\u0119dzi zacz\u0119\u0142o si\u0119 od rysowania pochodni\u0105 po \u015bcianach.<\/p>\n

Tak wi\u0119c mo\u017cna niepodwa\u017calnie naukowo uog\u00f3lni\u0107, \u017ce \u017cy\u0142o to w nas od zawsze. Nieporuszone, ci\u0105gle w jednakowo postrzegalnej formie, z kilkoma cieniami sugeruj\u0105cymi g\u0142\u0119boko\u015b\u0107. By\u0107 mo\u017ce film po tysi\u0105cach lat bazgrania po \u015bcianach poruszy\u0142 nasz\u0105 percepcj\u0119, nie na tyle jednak aby zmieni\u0107 leniwe status quo<\/em>. Dopiero interaktywne i do\u015bwiadczalne formy sztuki da\u0142y nam lepszy obraz (sic!), pozwalaj\u0105c dotrze\u0107 do tych miejsc do kt\u00f3rych ani oczy ani nogi nas nie zaprowadz\u0105.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nie dotykac!<\/strong><\/p>\n

Kobro mia\u0142a jednak troch\u0119 racji wyci\u0105gaj\u0105c wnioski z odkrycia \u2018ruchowej percepcji\u2019 tworz\u0105c rze\u017aby wymagaj\u0105ce obej\u015bcia \u201edooko\u0142a\u201d<\/a>[1]. Tak jakby pod\u015bwiadomie wiedzia\u0142a o do\u015bwiadczalnym charakterze sztuki, do\u015bwiadczalnym w tym rozumieniu, \u017ce nie tylko emocje i wzrok bior\u0105 udzia\u0142 w odbiorze ale wszystkie dost\u0119pne zmys\u0142y wraz z czym\u015b, co bed\u0119 nazywa\u0142 \u2018inter-percepcj\u0105\u2019. Ogl\u0105danie sztuki z dystansu, ze strachem wzmocnionym tabliczkami \u2018Nie dodtyka\u0107!\u2019 ujmuje nie tylko wielu dzie\u0142om ale tak\u017ce ogromnej ilo\u015bci artystom, kt\u00f3rzy popadli w standardow\u0105 pu\u0142apk\u0119 prezentacji sztuki: na scianie, na cokole, na \u015brodku b\u0105dz na granicy klasycystycznego strachu: na suficie. Jak\u017ce by by\u0142o mi\u0142o przytuli\u0107 si\u0119 do rze\u017ab Moora, dotkn\u0105\u0107 ich lub po\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na nich. Niestety skutki takich fantazji w wielu przypadkach mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 kolosalnie nieop\u0142acalne dla przeci\u0119tnego percepcjonisty. Nie s\u0105 tak\u017ce niczym odkrywczym propozycje przedstawiania sztuki jak u np. cai guo-qiang<\/a>, ktore, mimo wszystko, poruszaj\u0105 sie ci\u0105gle na tym samym obszarze: nie dotykac! Sam \u00f3w zakaz jest dla mnie synonimem sztuki w og\u00f3le. Sztuki, kt\u00f3ra istnieje poza prawdziw\u0105 percepcj\u0105, jest wr\u0119cz nieludzka cho\u0107 postrzeganie stricte<\/em> wizualne sztuki jest jej najwiekszym sukcesem, objawiaj\u0105cym si\u0119 w masowym odbiorze. Jest tak\u017ce jej najwieksz\u0105 klesk\u0105, bowiem umieszcza dzie\u0142o w klatcej z daleka od prawdziwej i pe\u0142nej percepcji.<\/p>\n

Antyczna mimeza tak\u017ce otar\u0142a si\u0119 o t\u0119 sam\u0105 hipokryzj\u0119 stawiaj\u0105c widza, w sumie to nie ma znaczenia gdzie go postawi\u0142a bowiem sama kategoria widza, jako pasywnego odbiorcy, kt\u00f3ry mo\u017ce tylko ogl\u0105dac i my\u015ble\u0107, skaza\u0142a nas na tysi\u0105ce lat niedost\u0119pnej sztuki. Nudnej kontemplacji. Prze\u017cywanie sztuki wci\u0105\u017c ogranicza sie do kilku kropel potu b\u0105dz odle\u017cyn(teatr). Utrwalamy w sobie przekonanie, \u017ce miejsce w kt\u00f3rym kto\u015b dotyka sztuk\u0119 (\u2018Sam jeste\u015b obraz!\u2019<\/em> Vincent Cassel w Nienawi\u015b\u0107 <\/em>Kassowitza) b\u0105d\u017a wydaje jakiekolwiek dzwi\u0119ki inne ni\u017c kas\u0142anie jest miejscem niskiej sztuki b\u0105d\u017a miejscem taniej rozrywki. To, \u017ce tak jest wynika z dwu powod\u00f3w: ignorancji nie\u015bwiadomej, gdzie odbiorca przyszed\u0142 z czystym sumieniem po rozrywk\u0119 i nie widzi powod\u00f3w dla kt\u00f3rych nie mia\u0142by si\u0119 t\u0105 rado\u015bci\u0105 dzieli\u0107 z innymi, b\u0105d\u017a te\u017c ignorancji zamierzonej, wyst\u0119puje w\u00f3wczas gdy widz przychodzi w celu odebrania sztuki taka jak\u0105 jest, ze wzgl\u0119du na posiadan\u0105 wiedz\u0119 o sztuce, boi sie j\u0105 odbiera\u0107 w inny ni\u017c przyj\u0119ty spos\u00f3b, boi sie zaskoczenia w nowej sytuacji, ubiera si\u0119 w schemat kontemplacji sztuki z dystansu.<\/p>\n

Wielu jednak podejmuje pr\u00f3by, warto wspomniec, i\u017c bardzo skuteczne, anga\u017cowania widza w prze\u017cycie artystyczne (e.g. Punch Drunk<\/a>[2]). Cho\u0107 czesto te proby poruszaj\u0105 sie na granicy bezpiecze\u0144stwa tak samo ubranego w schemat dystansu jak w przypadku odbiorcy. Masa ma w\u0142adz\u0119 w kieszeni i zmiana ich preferencji jest d\u0142ugotrwalym procesem, jednak calkiem mozliwym. Nowoczesne formy sztuki powsta\u0142e w XX wieku jak performance art czy happening s\u0105 dowodem, nie tylko na to, \u017ce jest to mo\u017cliwe ale przede wszystkim, \u017ce musia\u0142y powsta\u0107 nowe formy wypowiedzi artystycznej aby zmniejszy\u0107 dystans odbiorcy od dzie\u0142a.<\/p>\n

 <\/p>\n

Red Letter Days of Art<\/strong><\/p>\n

Rachel Elnaugh zbi\u0142a fortun\u0119 na tym wype\u0142nianiu pr\u00f3\u017cno\u015bci\u0105 przestrzeni wolnego czasu na masow\u0105 skal\u0119. W opozycji do standardowej wizyty w muzeum lub wyj\u015bciu do parku zaproponowa\u0142a chwil\u0119 do\u015bwiadczenia czego\u015b, co do tej pory by\u0142o trudno dostepne b\u0105d\u017a wrecz niemo\u017cliwe dla wi\u0119kszo\u015bci przeci\u0119tnych zjadaczy p\u0142\u00f3cien. Romantyczny lot balonem przesta\u0142 byc tylko marzeniem, fimow\u0105 rzeczywisto\u015bcia ultra-bogaczy, stal sie dost\u0119pnym do\u015bwiadczeniem \u015brednich klas. Doznania wielozmys\u0142owe, jakkolwiek kr\u00f3tkotrwa\u0142e by nie byly, pozostaj\u0105 w pamieci d\u0142u\u017cej, rosn\u0105 i inspiruja. Cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu, zwana rogiem Ammona, odpowiedzialna za zapami\u0119tywanie wymaga \u201eim wi\u0119cej tym lepiej\u201d po\u0142\u0105cze\u0144 kontekstualnych fakt\u00f3w w celu zapisania ich na twardym dysku wieczno\u015bci. Im bardzije wizualne tym lepiej dla nich. St\u0105d gapienie si\u0119 na sciane osi\u0105gne\u0142o taki sukces na przestrzeni tysi\u0119cy lat. Do\u015bwiadczenia multisensoryczne tworz\u0105 jednak wiele wi\u0119cej po\u0142acze\u0144, kt\u00f3re nie tylko utrwalaj\u0105 wra\u017cenie w pami\u0119ci mocniej, ale tak\u017ce inspiruj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Zostawiaj\u0105 w nas historie, kt\u00f3re mo\u017cemy przekaza\u0107 dalej, nas\u0105czy\u0107 emocjami i zarazi\u0107 innych. W przeciwie\u0144stwie do lotu balonem, prze\u017cywanie sztuki ci\u0105gle jednak pozostaje dla wielu w sferze marzen i to nie tylko ze wzgl\u0119d\u00f3w praktyczych ale tak\u017ce na skutek w\u0105skich norm spo\u0142ecznych \u015bci\u015ble zwi\u0105znych z odbiorem sztuki.<\/p>\n

We\u017amy na przyk\u0142ad Tate Modern, jedn\u0105 z najwi\u0119kszych galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. Ogrom jej kolekcji przyt\u0142acza tak jak awangarda, kt\u00f3ra ju\u017c dawno przesta\u0142a ni\u0105 by\u0107, szalone monstra Twomby\u2019ego przera\u017caj\u0105 pasywno\u015bci\u0105. Najbardziej \u201eaktywny\u201d artysta: Pollock poza przyci\u0105ganiem rzesz szkolnych wycieczek oraz tych, kt\u00f3rzy jeszcze nawet o internecie nie s\u0142yszeli<\/a>[3], ewokuje bezruchem tak jak zdj\u0119cia Muybridga. Obaj zrewolucjonizowali nasze postrzeganie rzeczywisto\u015bci i to nie tylko w kategoriach sztuki. Ale c\u00f3\u017c z tego kiedy czas nieub\u0142agalnie pokrywa wszystko, co si\u0119 nie rusza grub\u0105 warstw\u0105 nudy.<\/p>\n

\n
<\/a>[1]Ona mog\u0142a by\u0107 jedn\u0105 z pierszych kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno to powiedzieli, bowiem ka\u017cdy rze\u017abiarz zdaje sobie sprawe jaka jest r\u00f3\u017cnica miedzy rze\u017ab\u0105 a plaskorze\u017cb\u0105.<\/a>[2] Dwa spektakle, kt\u00f3re do\u015bwiadczy\u0142em w Londynie The Masque of the Red Death <\/em>i w Nowym Jorku Sleep No More<\/em> niestety potwierdzaj\u0105 bardzo wczesne stadia rozwoju tej formy wypowiedzi. G\u0142ebokie doznania brodz\u0105 w p\u0142ytkiej narracji. Podobnie teatr jednego widza jakby na si\u0142\u0119 stara si\u0119 poszerzy\u0107 doznania np. Patrick Killoran Observation deck<\/em> podczas efestivalu one-on-one w BAC w Londynie. Z drugiej strony And the birds fell from the sky <\/em>II Pixel Roso odwa\u017cnie wyznacza intersuj\u0105cy kierunek w dziedzinie, kt\u00f3ra nie mo\u017ce czerpa\u0107 z tradycyjnego teatru, to tradycyjny teatr powinien czerpa\u0107 inspiracje z one-on-one.<\/p>\n

<\/a>[3] Nie chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce internet zawiera wszystko, co potrzebne do \u017cycia. Raczej, \u017ce wielu walcz\u0105cych z post\u0119pem odmawia otwarcia okna na \u015bwiat, zaszywa si\u0119 w do\u015bwiadczaniu historii ze strachu przed tera\u017aniejszo\u015bci\u0105.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas zej\u015b\u0107 ze scian. Tak jak kiedy\u015b cz\u0142owiek zszed\u0142 z drzewa, wyprostowa\u0142 si\u0119 i doszed\u0142 do dzi\u015b, tak nale\u017cy zdj\u0105\u0107 sztuk\u0119 ze scian i pozwoli\u0107 jej by\u0107 do\u015bwiadczan\u0105 i to nie tylko wizualnie czy audialnie, jak do tej pory, lecz wr\u0119cz organoleptycznie. Nie mam tu na mysli instalacji, rze\u017aby itp. Pomimo i\u017c obecnie instalacja wydaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":168,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120\/revisions\/168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/read.bootchec.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}